چاپ سال اول، شماره 1
این فصلنامه اولین نسخه چاپی مجله بوده که در سال 1386 تحت عنوان مجله گياهپزشك و غذا به چاپ رسیده است.
(سال اول، شماره 1، آذر-دي 1386)
ISSN: 2008-109x
شما میتوانید فایل کامل مقالات را از لینک زیر دریافت نمایید
مقالات سال اول، شماره 1، آذر-دي 1386
استفاده از حشرهكش جديد تيومتوكسام (350اف –اس) بهصورت ضدعفوني بذر برای کنترل تريپس در مزارع پنبه
نویسندگان: تقي درويش مجني1 و سعيد نصرا… نژاد21
1عضو هیات علمي موسسه تحقيقات پنبه كشور، گرگان
2عضو هيات علمي دانشگاه علوم كشاورزي و منابع طبيعي گرگان
چکیده:
پنبه يكي از محصولات استراتژيك كشور محسوب ميشود. يكي ازآفات اوايل فصل، تریپس Thrips tabaci L. میباشد که در مزارع پنبه استان گلستان فعالیت مینمايد. اين آزمايش بهمنظور بررسي كنترل جمعيت تريپس پنبه در مزارع پنبه با 5 تيمار (لاروين 7 گرم، گائوچو 5 گرم، تيومتوكسام (کروزر) 5 و5/7 گرم در هر كيلو بذر دلنته و شاهد) در 4 تكرار در قالب طرح بلوكهاي كامل تصادفي در ايستگاه تحقيقاتی هاشم آباد گرگان در سالهاي 1380 و 1381 انجام گرديد. آماربرداري در مراحل مختلف آفت بعد از سبز شدن پنبه در مراحل 2، 4، 6 و 8 برگي، ثبت و در جدولها ياداشت گرديد. نتايج نشان داد كـه سـم تيومتوكسام با دزهاي 5 و 5/7 گرم در هر كيلو بذر دلنته نسبت به شاهد در سال اول بيشترين درصد تاثير را چهل روز بعد از كاشت (مرحله 7 برگي) با ميانگين 19/81 و 59/91 درصد تاثير داشت كه در يك گروه قرار گرفتنـد. در سـال دوم، بيشتريـن درصـد تاثيـر سم تيومتوكســام 5 و 5/7 گـرم 30 روز بعـد از كاشـت (مرحله 7 برگي) با ميانگين 66/78 و 79/93 درصد تاثير بود که در يك گروه قرار گرفتند. بنابراين، با توجه به تاثير مناسب سم تيومتوكسام در كنترل جمعيت آفات اوايل فصل نظير تريپس در مزارع پنبه و جلوگيري از آلودگيهای زيست محيطي با سمپاشي، اين سم ميتواند در آينده بهعنوان يك سم ضدعفونيكننده بذر دلنته پنبه در اختيار كشاورزان استان گلستان قرار گيرد.
کلیدواژهها: تیومتوکسام، ضدعفونی بذر پنبه، تریپس، پنبه، استان گلستان
روش استناد به این مقاله:
درویش مجنی، ت. و نصرا… نژاد، س. (1386). استفاده از حشرهكش جديد تيومتوكسام (350اف –اس) بهصورت ضدعفوني بذر برای کنترل تريپس در مزارع پنبه. مجله ترویج گیاهپزشکی، 1(1): 1-5.
بررسی اثرنانوسیلور برروی رشد ریسه های قارچ Fusarium moniliforme عامل بیماری پوسیدگی خوشه وطوقه ذرّت وبرنج
نویسندگان: نفیسه کتولی1 و کامران رهنما2
به ترتیب دانشجوی کارشناسی ارشد و دانشیار گروه گیاهپزشکی دانشکده علوم زراعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان.
چکیده:
بهمنظور بررسی تاٌثیر ماده نانوسیلورو تعیین غلظت موثراین ماده برروی قارچ Fusarium moniliforme عامل پوسیدگی طوقه برنج، پوسیدگی ساقه ریشه و دانه ذرت دو آزمایش در قالب طرح کاملاً تصادفی در آزمایشگاه به اجرا در آمد. در آزمایش اول دوزهای مختلف نانوسیلور مایع L200 که شامل: شاهد بدون نانوسیلور، سایر تیمارها بهترتیب ppm5، ppm10، ppm30، ppm50 و ppm100 نانوسیلور در 3 تکرار بهمنظور تعیین محدوده دوز نانوسیلور انجام شد. این ماده با محیط کشت PDA پس از سترون شدن مخلوط گردید. نتایج نشان داد که از دوز ppm30 به بعد در بین تیمارهای مختلف اختلاف معنیداری در سطح 0/05=p وجود دارد. در مرحله دوم آزمایش برای اطمینان بیشتر از تاثیر سایر دوزها آزمایش با مقادیر انتخاب شده عبارتند از: شاهد بدون نانوسیلور، تیمار اول ppm20، تیمار دوم ppm 25، تیمار سومppm 35، تیمار چهارم ppm40 و تیمار پنجم ppm60 در 3 تکرار و همانند آزمایش اول تکرار گردید. نتایج نشان داد که از تیمار ppm20 به بعد حدود 50 درصد یا حتی بیشتر کاهش رشد قطر ریسههای فوزاریوم پس از چهار روز قابل مشاهده بود که در زمان کوتاه نانوسیلور کاهش چشمگیری در رشد ریسههای این قارچ داشته است، بنابراین نانوسیلورها علاوه بر خاصیت آنتی باکتریال، احتمالاً به نسبت بالایی خاصیت بازدارندگی بر علیه عامل بیمارگرگیاهی را نیز دارند.
کلیدواژهها: نانوسیلور، قارچ Fusarium moniliforme، کاهش قطرریسه فوزاریوم
روش استناد به این مقاله:
کتولی، ن. و رهنما، ک. (1386). بررسی اثرنانوسیلور برروی رشد ریسههای قارچ Fusarium moniliforme عامل بیماری پوسیدگی خوشه و طوقه ذرّت و برنج. مجله ترویج گیاهپزشکی، 1(1): 6-14.
مقایسه روشهای کنترل بیماری لكه برگي باكتريائي هسته داران در باغ¬های استان گلستان
نویسندگان: سعيد نصراله نژاد1، کامران رهنما1 و عمران عالیشاه2
1اعضاي هيات علمي بخش گياهپزشكي دانشگاه علوم كشاورزي و منابع طبيعي گرگان.
2عضو هيات علمي موسسه تحقيقات پنبه كشور، گرگان.
چکیده:
بیماری لکه برگی باکتریایی از بیماریهای مهم درختان میوه هسته دار در استان گلستان است که در چند سال گذشته علاوه بر شانکر باکتریایی Pseudomonas syringae pv. syringae درختان میوه هلو و آلو شناسایی شده است. اين باكتري تولید پرگنه های زرد تا نارنجی روی محیط کشت YDC، NAG و NAC نمود. این باکتری گرم منفی، اکسیداز منفی، احیاء نیترات منفی، استفاده از اغلب منابع کربنی مثل ترهالوز، دی فرکتوز و ساکاروز مثبت بودند. متحمل در حضور نمک طعام 2 درصد مثبت، اما در حضور نمک طعام 6 درصد منفی بودند. با توجه به سایر خصوصیات فیزیکوشیمیایی و ظاهر شدن علائم بیماری پس از یکماه با اثبات تست بیماریزایی روی نهال هلو (ردکاپ، دکسی رد و ارکی گلو) عامل بیماری بنام Xanthomonas arboricola pv. pruni تشخیص داده شد. جهت بررسی و کنترل این بیماری با استفاده از طرح آماری کامل تصادفی در شرایط باغ در دو منطقه از استان در چهار تکرار از هر رقم با استفاده از سموم مسی در دوزهای مختلف در سه مرحله (دی ماه، اسفند ماه و اواخر فروردین ماه) سمپاشی شدند. نتایج سمپاشی نشان تفاوت آماری معنی داری در بین تیمارهای مختلف وجود دارد. ترکیب بردو بیشترین تأثیر (کاهش آلودگی تا میزان 5 درصد) نسبت به شاهد (34 تا 45 درصد آلودگی) داشته است. پس از آن بهترتیب محلول بردو، بردو اکسی کلرورمس و محلول بردو اکسی کلرورمس و بردو بهترین تأثیر را داشتند. کمترین تأثیر مربوط به زمانی بود که در هر سه مرحله سمپاشی اکسی کلرورمس بکار گرفته شد. از بین ارقام مختلف شلیل رقم ردگلو حساسترین و ارقام سانکین و نکتارد با کمترین میزان آلودگی (بهترتیب 3 و 4 درصد) متحملترین ارقام شناخته شدند. از بین ارقام آلو، رقم سانتاروزا حساسترین و ارقام آلوبخارا و گوجه سعدی کاملاً عاری از آلودگی بودند. وضعیت آلودگی در بین ارقام هلو، بهترتیب ارقام ارلی گلو و اسپرینگ کرست متحملترین و ارقام ردکاپ، دکسی رد و هلو انجیری (48 درصد آلودگی) بهترتیب حساسیت زیادی نسبت به عامل بیماری برخوردار بودند.
کلیدواژهها: عامل بیماری لکه برگی باکتریایی، مبارزه شیمیایی، محلول بردو، اکسی کلرورمس
روش استناد به این مقاله:
صرا… نژاد، س.، رهنما، ک. و عالیشاه، ع. (1386). مقایسه روشهای کنترل بیماری لكه برگي باكتريائي هسته داران در باغهای استان گلستان. مجله ترویج گیاهپزشکی، 1(1): 15-25.
معرفي بيماري پوسيدگي فوزاريومي ريشهي نخودفرنگي
نویسندگان: امير ذوالفقاري
عضو هيات علمي دانشگاه آزاد اسلامي- واحد گرگان
چکیده:
نخود فرنگي گياهي از تيره بقولات و يك منبع مهم غذايي و فيبر گياهي براي انسان بهشمار ميرود. اين گياه ارزش علوفهاي نيز دارد. بيماريهاي نخودفرنگي يكي از عوامل مهم و محدودكننده در توليد اين محصول بهحساب ميآيند. در اين ميان, بيماري پوسيدگي فوزاريومي ريشهي نخودفرنگي, يكي از بيماريهاي مهم و زيانآور در بسياري از مناطق كشت اين محصول در سراسر دنيا بهحساب ميآيد. اين بيماري خاكزاد است و بهتنهايي و يا با ساير بيماريهاي قارچي ريشه, آسيبهاي جبرانناپذيري را بهمحصول وارد ميسازد. عامل بيماري, قارچ Fusarium solani f. sp. pisi است. مرحلهي توليد مثل جنسي قارچ بيمارگر, در طبيعت نادر و نقش آن ناشناخته است. عامل بيماري پارازيت اختياري است و كلاميدوسپورهاي زمستانگذران, اينوكولوم اصلي و اوليه در بروز بيماري بهشمار ميروند. علايم بيماري بيشتر در مرحلهي دانهرستي و گياهچههاي جوان قابل مشاهده است. اين بيماري تاكنون از ايران گزارش نشده است. با اين وجود, شناخت صحيح بيماري, نقش مهمي در اتخاذ سياستهاي كنترلي و پيشگيرانه, درصورت بروز احتمالي بيماري خواهد داشت.
کلیدواژهها: بيماري, پوسيدگي فوزاريومي, خاكزاد, قارچ, نخودفرنگي.
روش استناد به این مقاله:
ذوالفقاری، ا. (1386). امعرفي بيماري پوسيدگي فوزاريومي ريشهي نخودفرنگي. مجله ترویج گیاهپزشکی، 1(1): 26-32.
بیماری پژمردگی ورتیسیلیومی و اهمیت آن در استان گلستان
نویسندگان: حسن ملکیزیارتی1، لیلا عطار2، کامران رهنما3 و سعید نصرا.. نژاد3
1بهترتيب دانشآموخته كارشناسيارشد بيماري شناسي گياهي دانشگاه تهران، 2مديريت كشاوري جهاد كشاورزي گاليكش 3اعضاي هيات علمي گروه گياهپزشكي دانشگاه علوم كشاورزي و منابع طبيعي گرگان
چکیده:
قارچ .Verticillium dahliae Kleb از عوامل پژمردگی آوندی بوده و دامنه وسیعی از گیاهان را مورد حمله قرار میدهد. آلودگی در میان گیاهان زراعی مانند بامیه، کلزا، پنبه، توت فرنگی، سیب زمینی، فلفل، گوجهفرنگی هندوانه و یونجه گزارش شده و سایر گیاهان همچون علفهای هرز، درختان میوه سایهدار چوبی نیز میزبانهای این قارچ محسوب میشوند. عامل بیماری روی میزبانهایی چون زیتون وسایر درختان میوه هستهدار که کشت آنها در استان گلستان رو به افزایش است خسارت اقتصادی وارد کرده است. آلودگی درختان زیتون در منطقه گرگان ابتدا در سالهای 78-1376 در درختان موجود ایستگاه هاشم آباد گرگان مشاهده شده است. ريشه قارچ ورتیسیلیوم از طریق کورتکس ریشه درختان زیتون وارد شده و همراه با توسعه آلودگي باعث ظاهر شدن علائم در تاج درخت ميشود و در این نواحی سرشاخهها خشکیده و برگها پژمرده شد و که آویزان هستند و اصطلاحاً به آنها خشکیدگی برگ پرچم (Flag leaf) میگویند. در مقطع سرشاخههاي درخت نیز با برشهای عرضي معمولاً میتوان لکههای قهوهای را در داخل آوندهای چوبی مشاهده نمود. در پنبه نیز دو پاتوتیپ برگ ریز و غیر برگ ریز وجود دارند که علائم تشخیص آنها وجود ریزش برگها در ارقام مختلف پنبه میباشند. این بیماری نیز در استانهاي گلستان و فارس روي پنبه شیوع داشته و خساراتی را هر ساله وارد مینماید. نکروز شدن وکلروز در برگها نیز یکی از علایم دیگر بیماری است. عامل بیماری روی محیط کشت مختلف رشد میکند. تشکیل شدن میکرواسکلروت در خاک باعث پایداری عامل بیماری در خاک میشود. کلنی قارچ جدا شده از منطقه گرگان، تیره و صاف بوده و رشد قارچ کند است. کنیدیها بهصورت دستههای کوچک در قطره تجمع یافته در انتهای کنیدیوفورها تولید میشوند. کنیدیهای اسپورهای تک سلولی، بیضوی و شفاف هستند و میکرواسکلروتهای جدایه گرگان تقریباً کروی تا بیضوی کشیده و به اندازه 70-30 میکرومتر مشاهده میشوند. عامل بیماری همچنین با نماتد مولد گره زیتون Meloidogyne incognita نیز اثر سینرژیسم دارند.
کلیدواژهها: پژمردگی، ورتیسیلیوم، استان گلستان
روش استناد به این مقاله:
ملکی زیارتی، ح.، عطار، ل.، رهنما، ک. و نصرا… نژاد، س. (1386). بیماری پژمردگی ورتیسیلیومی و اهمیت آن در استان گلستان مجله ترویج گیاهپزشکی، 1(1): 34-36.
گیاهان كمتر توسعه يافته و گياه دارويي جديد در شمال شرق ايران Mandragora turcomanica Mizg گونهاي در حال انقراض اما ناشناخته
نویسندگان: اسماعيل مهاجر
پژوهشكده زراعت منابع طبيعي دانشگاه علوم كشاورزي و منابع طبيعي گرگان
چکیده:
خانواده سيبزميني (Solanaceae) با داشتن برگهاي متناوب، ساده تا لويدار، گلآذين محدود با گلهاي جانبي و معمولاً دو جنسي و متقارن شناخته ميشود. گياهان اين خانواده از لحاظ اقتصادي و دارويي اهميت زيادي داشته و به علت داشتن تروپان آلكالوييدها و استروييد آلكالوييدها داراي مواد سمي نيز ميباشند. گياهاني مثل Nicotina tabacum (تنباكو)، Datura (تاتوره) و Atropa belladoma گياهاني سمي هستند. همچنين بعضي از گونههاي اين خانواده از جمله فلفل (Capsicum spp.) كه داراي آلكالوييد كاپسايين است. سيبزميني، گوجهفرنگي و گونههاي تزييني مثل اطلسي (Petunia) داراي مصارف غذايي فراواني ميباشند. اين تيره در ايران داراي 10 جنس و 46 گونه است كه يكي از اين گونهها گياه Mandragora turcomanica كه اخيراً از شمال شرق ايران گزارش شده است و در اين مقاله به معرفي آن پرداخته ميشود.
کلیدواژهها: Mandragora turcomanica، شمال شرق، ایران، استان گلستان
روش استناد به این مقاله:
مهاجر، ا. (1386). گياهان كمتر توسعه يافته و گياه دارويي جديد در شمال شرق ايران Mandragora turcomanica Mizg. گونهاي در حال انقراض اما ناشناخته. مجله ترویج گیاهپزشکی، 1(1): 37-41.
گندم خودرو
نویسندگان: محمد علی آقاجانی، ناصر باقرانی و محمدتقی مبشری
بخش تحقیقات گیاه پزشکی، مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان گلستان
چکیده:
«گندم خودرو» بخشی از زندگی گندم زراعی است. از آن جا که هیچ کمباینی کامل نیست، همیشه مقدار زیادی دانه بر روی زمین میریزد و گندم خودرو را به وجود میآورد. اگر بد شانس باشید و درست قبل از برداشت، مزرعهتان در اثر بارش تگرگ یا عامل دیگری آسیب ببیندگندم خودروی بیشتری خواهید داشت. برخی از مردم فکر می کنند که وجود گندم خودرو مشکل خاصی را ایجاد نمیکند. آنها به گندم خودرو بهعنوان یک علوفه بالقوه نگاه میکنند. برخی نیز آن را پوشش سبزی برای حفاظت از خاک در برابر تند بادها (فرسایش بادی) میدانند. بعضی از کشاورزان نه وقت کافی برای از بین بردن گندمهای خودرو دارند و نه میخواهند پولی را برای حذف آن بپردازند. حقیقت این است که گندم خودرو منبع بسیاری از مشکلات جدی است و در صورت عدم کنترل، زیان زیادی را متوجه شما و مزارع همجوارتان می کند.
کلیدواژهها: گندم خودرو.
روش استناد به این مقاله:
آقاجانی، م. ع.، باقرانی، ن. و مبشری، م. ت. (1386). گندم خودرو. مجله ترویج گیاهپزشکی، 1(1): 42-48.
ستورالعمل ضدعفونی بذر برنج
نویسندگان: محمدعلی آقاجانی
بخش تحقیقات گیاه پزشکی، مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان گلستان
چکیده:
از بین بیماریهای برنج، بیماری پوسیدگی طوقه و ریشه (باکانه) مهمترین بیماری این محصول در استان گلستان است. در سالهای اخیر شدت بیماریهای قارچی (بهویژه باکانه) در خزانه و زمین اصلی افزایش یافته و خسارت زیادی را به محصول وارد کرده است. از آن جایی که همیشه پیشگیری بهتر از درمان است، بنابراين ضدعفونی بذر بهعنوان یکی از راههای پیشگیری و کاهش آلودگی در زراعت برنج از اهمیت ویژهای برخوردار است. ضدعفونی بذر نه تنها بیماری باکانه را تقریباً بهطور کامل کنترل میکند، بلکه برای مقابله با سایر عوامل خسارت زای بذر و گیاهچه برنج نیز موثر است. توصیههای زیر مراحل انجام صحیح ضدعفونی بذر برنج را ارایه مینماید.
کلیدواژهها: ضد عفونی، بذر، برنج.
روش استناد به این مقاله:
آقاجانی، م. ع. (1386). ستورالعمل ضدعفونی بذر برنج. مجله ترویج گیاهپزشکی، 1(1): 49-51.
گزارش پروانه سفید آمریکایی (Hyphantria cunea (Drury, 1773 در استان مازندران و استان اردبیل
نویسندگان: محمد رضا کاوسی و یووری ایوانوویچ گنیننکو
1عضو هیات علمی دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان
2بخش حفاظت وکنترل بیولوژیک جنگل مرکز تحقیقات پوشکین روسیه
چکیده:
طی نمونهبرداریهایی که در تابستان 1386 به منظور شناسایی مهمترین آفات و بیماریهای درختان درجنگل و نهالستان در شمال کشور و استان اردبیل انجام گرفت، پروانه سفید آمریکایی که هم اکنون بخش وسیعی از جنگلها، باغات و فضای سبز شهری استان گیلان را خسارت زده است به سمت استانهای مجاور در حال گسترش میباشد. تخم و لاروهایی روی درختان و نهالهای چنار و ون در نهالستان کلوده و جنگل های جلگهای و فضای سبز شهری محمود آباد استان مازندران و همچنین در منطقه فندقلو و نهالستان اداره کل منابع طبیعی و باغ گیاهشناسی مرکز تحقیقات استان اردبیل جمعآوری شد. پس از بررسی تخمها و سنین مختلف لارو و حشره کامل، آفت پروانه سفید آمریکایی [(Hyphantria cunea (Drury, 1773] تشخیص داده شده است.
کلیدواژهها: پروانه سفید آمریکایی، مازندران، اردبیل، ایران.
روش استناد به این مقاله:
کاوسی، م. ر. و کنیننکو، ی. ا. (1386). دستورالعمل ضدعفونی بذر برنج. مجله ترویج گیاهپزشکی، 1(1): 52.
گزارش کک لور ( Altica viridula (Weise, 1889) ) در منطقه کردکوی (استان گلستان)
نویسندگان: محمدرضا کاوسی
عضو هیات علمی دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان.
چکیده:
طی نمونهبرداریهایی که در تابستان 1386 به منظور شناسایی مهمترین آفات و بیماریها در جنگلها و نهالستانهای شمال کشور انجام گرفت، در ارتفاعات بیش از 2000 متر از سطح دریا و دامنه جنوبی البرز در منطقه درازنو، حوزه شهرستان کردکوی، لارو وسوسکهایی روی درختان و نهالهای لور (Carpinus orientalis Mill.1759) و کچف (Carpinus schuschansis H. Winkl.1904) در سطح وسیعی ازمنطقه ( بیش 200 هکتار) مشاهده وجمع آوری گردید. پس از بررسی لاروها درسنین مختلف و حشره کامل، آفت کک لور (Altica viridula Weise, 1889) تشخیص داده شد.
کلیدواژهها: کک لور، کردکوی، گلستان، ایران.
روش استناد به این مقاله:
کاوسی، م. ر. (1386). گزارش کک لور (Altica viridula (Weise, 1889) ) در منطقه کردکوی (استان گلستان). مجله ترویج گیاهپزشکی، 1(1): 53.